Met name de beeldvormende, oordeelsvormende en besluitvormende vergaderingen van de gemeenteraad worden door inwoners als lastig te volgen ervaren. Verder is er een duidelijke roep om meer transparantie, betere communicatie en actieve participatie van inwoners.
Wens tot meedoen, maar niet altijd duidelijk hoe
Uit de Quick Scan blijkt dat onduidelijkheid over rolverdeling en invloed een bron van ontevredenheid is. De deelnemers aan het onderzoek geven aan dat zij niet altijd weten op welk moment zij kunnen meepraten, hoeveel gewicht hun inbreng heeft en wat er uiteindelijk met ideeën en suggesties gebeurt.
Het rapport benadrukt daarom het belang van vooraf heldere keuzes over wanneer en hoe inwoners worden betrokken bij beleid en besluitvorming. Als vooraf duidelijk is of inwoners kunnen meedenken of zelfs meebeslissen, ontstaat een realistischer beeld van hun invloed en rol in het proces. Verder geven respondenten aan ook betrokken te willen worden bij de voortgang van projecten en de evaluatie ervan.
Concrete stappen en voorbeelden uit andere gemeenten
Volgens de gemeente Zeewolde zijn inmiddels al stappen gezet om beter invulling te geven aan burgerparticipatie. Zo stelde de gemeenteraad vorig jaar een nieuwe, wettelijk verplichte participatieverordening vast. Een belangrijk onderdeel van die verordening is het Right to Challenge, het zogeheten uitdaagrecht. Daarmee kunnen inwoners gemeentelijke taken overnemen als zij denken dat zij die beter of goedkoper kunnen uitvoeren. In andere gemeenten gebeurt dat bijvoorbeeld bij het herinrichten van een straat – zoals in de Schepenstraat in Rotterdam – of bij de opvang van ouderen met intensieve zorgbehoeften door vrijwilligers in een buurthuis in Utrecht. Andere voorbeelden zijn wanneer inwoners taken op zich nemen rond het beheer of de schoonmaak van een maatschappelijke voorziening, zoals een sporthal in Soesterberg.
De Quick Scan noemt daarnaast meerdere inspirerende voorbeelden van participatievormen uit andere gemeenten. Zo wordt het ‘recht op buurtplanning’ genoemd, waarbij bewoners samen (mee-)beslissen over keuzes in hun eigen leefomgeving. Ook worden buurtpanels genoemd, zoals in Weesp en Culemborg, waar inwoners structureel meedenken en meebeslissen over wijkvraagstukken.
Niet alleen burgerparticipatie, maar ook overheidsparticipatie
Naast burgerparticipatie gaat de scan uitgebreid in op overheidsparticipatie: de manier waarop de gemeente omgaat met initiatieven die vanuit de samenleving ontstaan. Zo kan een duidelijk aanspreekpunt binnen de gemeente daarin helpen, evenals minder regels en meer ruimte voor maatwerk. Als voorbeeld wordt onder meer een online initiatievenwijzer genoemd, zoals die in de gemeente Oegstgeest bestaat, waar inwoners eenvoudig kunnen zien waar zij terechtkunnen met ideeën en plannen.
Een ander opvallend advies uit het rapport is om gemeentelijke regels en beleid kritisch tegen het licht te houden, onnodige bepalingen en beperkingen te schrappen en als gemeenteraad, college en management ambtenaren voldoende ruimte en bestuurlijke rugdekking te geven wanneer zij door regels en procedures te veel worden belemmerd.
Meer openheid en duidelijke communicatie
Naast participatie staat transparantie centraal in de Quick Scan. De gemeente geeft daarbij aan dat ze zich voorbereidt op nieuwe verplichtingen vanuit de Wet open overheid (Woo), waardoor meer informatie actief openbaar moet worden gemaakt. Het gaat onder meer om documenten zoals agenda’s van collegevergaderingen.
Verder doet het college een onderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening. Daarbij staat de vraag centraal wat inwoners nodig hebben om zich beter geholpen te voelen door de gemeente. De resultaten van dit onderzoek worden in het tweede kwartaal van dit jaar verwacht.
Nieuwe raad maakt keuzes na verkiezingen
De resultaten van de Quick Scan Lokale Democratie worden na de gemeenteraadsverkiezingen voorgelegd aan de nieuwe gemeenteraad. Die wordt gevraagd om te beslissen welke aanbevelingen worden overgenomen en hoe participatie en communicatie verder kunnen worden versterkt. De volledige resultaten van de Quick Scan Lokale Democratie zijn te vinden op de website van de gemeente Zeewolde.
De uitkomsten van de Quick Scan komen op een moment dat Zeewolde zich opmaakt voor de gemeenteraadsverkiezingen. In het programma Zeewolde Kiest zal Lokale Omroep Zeewolde de komende tijd uitgebreid aandacht besteden aan de verkiezingen, met onder meer gesprekken en debatten over de manier waarop inwoners betrokken worden bij besluitvorming en hoe politieke partijen daar invulling aan willen geven.
085-0640737