De keerkoppeling werd onderzocht door een gespecialiseerd bedrijf in Putten. De schade blijkt te zijn ontstaan door een onjuiste inbouw in het verleden, waardoor de motor de koppeling langzaam heeft beschadigd.
Samen manoeuvreren
De twee opduwers die de Karakter begeleiden, zijn de bijboten van de eigenaren van de tjalk Elizabeth, een vergelijkbare afmeting Tjalk die in dezelfde thuishaven ligt. De grotere opduwer Scheumer ligt normaal gesproken tussen de twee tjalken afgemeerd. Deze opduwer heeft het meeste vermogen. Tijdens de tocht vaart de Scheumer ‘op de heup’, oftewel de opduwer vaart direct naast het schip, duwt het vooruit en is de belangrijkste ‘motor’.
De kleinere opduwer Jutter ligt normaal verderop aan de Eem. Deze opduwer helpt vandaag vooral bij het manoeuvreren door de voorkant van de Karakter te slepen. Ze neemt het sturen over van de Karakter totdat deze voldoende vaart heeft gemaakt om zelf te kunnen sturen. “Dit kan eigenlijk alleen bij rustig weer,” zegt Smeets. “Zonder eigen motor kan de Karakter pas sturen als er voldoende vaart is. Omdat er anders geen water langs het roer stroom, wat normaliter van de eigen motor komt.”
Met meerdere sturende delen is goede communicatie nodig. Die communicatie verloopt via de marifoon.
Terug naar de thuishaven
Eemnes is de thuishaven van Karakter, waar ze samen met de Elizabeth ligt. De Karakter gaat dus terug naar haar vaste plek, waar het project om de opstelling aan te passen en een vervangende keerkoppeling in te bouwen zal plaatsvinden. Omdat de schroefas intact kan blijven, hoeft het schip niet uit het water. “Dat scheelt een gang naar de werf,” zegt Smeets.
De Karakter is een Friese tjalk, gebouwd in Sneek. Het schip werd vroeger gebruikt voor het vervoer van bulkgoederen zoals zand, grind, aardappelen en bieten. “Het is eigenlijk een Skûte (Skûtsje zonder verkleinwoord), die te groot was om die naam te dragen,” legt Smeets uit.
Na jaren dienst te hebben gedaan als woonschip is de Karakter sinds vorig jaar weer in zeilende staat. Het schip wordt nu gebruikt voor permanente bewoning en recreatief varen.
Varend erfgoed
Een opduwer verschilt volgens Smeets wezenlijk van een gewone sleepboot. “Een opduwer is gebouwd als een externe motor voor één specifiek schip. Ze zijn kleiner en handzamer dan sleepboten, die vaak vanuit een vaste haven meerdere schepen helpen.”
Opduwers ontstonden in de tijd dat zeilende vrachtschepen nog geen eigen motor hadden, maar ook geen laadruimte wilden opofferen. Met de komst van grotere en snellere motorschepen verdwenen ze langzaam uit de beroepsvaart.
Volgens Smeets zijn opduwers een belangrijk onderdeel van de Nederlandse maritieme geschiedenis. “Ze laten zien hoe de scheepvaart zich steeds aanpaste aan nieuwe ontwikkelingen. Door deze schepen te bewaren en zichtbaar te houden, blijft die geschiedenis levend.”
Afgelopen zomer was er tijdens de Palingtocht 2025 veel varend erfgoed te zien in Zeewolde. Wie meer wil weten over varend erfgoed kan kijken op https://www.fven.nl/.
085-0640737